Komputer w firmie zaszyfrowany. Co robić w pierwszej godzinie
Pliki mają obce rozszerzenia, a na ekranie jest żądanie zapłaty. Co odłączyć, czego nie ruszać, kogo wezwać i kiedy kopia zapasowa ratuje dane.
Rano ktoś włącza komputer, a dokumenty mają obce rozszerzenia i nie otwierają się. Na pulpicie leży plik z żądaniem zapłaty. To ransomware: program, który szyfruje pliki i obiecuje klucz za pieniądze. Pierwsza godzina decyduje o tym, ile firma straci, dlatego warto ją mieć rozpisaną, zanim będzie potrzebna.
Pierwsze dziesięć minut: odłącz, nie wyłączaj
- Odłącz komputer od sieci. Wyjmij kabel sieciowy, wyłącz Wi-Fi. Program szyfruje dalej wszystko, do czego ma dostęp: dyski sieciowe, serwer, foldery wspólne. Odcięcie od sieci zatrzymuje to rozlewanie się.
- Nie wyłączaj i nie uruchamiaj ponownie. Osoba, która będzie to badać, chce zobaczyć, co na tym komputerze działa. Po restarcie część śladów znika.
- Zrób zdjęcie ekranu telefonem. Komunikat, nazwy plików, godzina. To pierwsze pytania, które usłyszysz od każdego, kto zajmie się sprawą.
- Powiedz pracownikom, co się dzieje. Przez najbliższą godzinę nikt nie otwiera załączników, nie loguje się do serwera i nie podłącza dysków zewnętrznych. Komputer, który wygląda na zdrowy, mógł dostać ten sam załącznik.
Czego nie robić
Nie płać od razu. Zapłata nie daje pewności, że klucz przyjdzie, a daje pewność, że firma trafi na listę płacących. Decyzja o zapłacie, jeśli w ogóle, zapada na końcu, po sprawdzeniu kopii, nie na początku.
Nie podłączaj dysku z kopią do zaszyfrowanego komputera. Program zaszyfruje go w kilka minut i firma straci jedyny ratunek.
Nie kasuj zaszyfrowanych plików i nie formatuj dysku. Dla części programów szyfrujących istnieją bezpłatne narzędzia do odszyfrowania, publikowane przez policje i producentów ochrony. Zaszyfrowane pliki są do tego potrzebne.
Druga godzina należy do osoby od IT
Zadzwoń do osoby, która zajmuje się komputerami w firmie. Jeśli firma ma stałą opiekę, to jedno zgłoszenie. Jeśli nie ma, to moment, w którym trzeba kogoś znaleźć szybko. Ta osoba sprawdza cztery rzeczy: którędy program wszedł (załącznik, zdalny pulpit, wyciekłe hasło), czy pozostałe komputery są czyste, co stało się z serwerem i czy kopia zapasowa jest nienaruszona.
Jeśli na zaszyfrowanym komputerze były dane osobowe klientów albo pracowników, sprawa może wymagać zgłoszenia do Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Na zgłoszenie są 72 godziny od stwierdzenia naruszenia, więc ocenę trzeba zrobić tego samego dnia. Zgłoszenie na policję jest możliwe niezależnie od tego i bywa potrzebne do ubezpieczenia.
Kiedy kopia zapasowa ratuje
Jeśli kopia leżała poza firmą i jest odporna na zaszyfrowanie, odzyskanie wygląda tak: system na komputerze stawia się od nowa, a dane wracają z kopii z poprzedniego dnia. Firma traci jeden dzień pracy i kilka godzin na odzyskanie.
Jeśli kopia leżała na dysku w tej samej szafie, podłączonym na stałe, zwykle jest zaszyfrowana razem z resztą. Wtedy zostaje odszyfrowywanie, zbieranie dokumentów na nowo z poczty i od kontrahentów albo zapłata. Każda z tych dróg kosztuje więcej niż kopia poza firmą.
Co zrobić dziś, zanim się stanie
- Kopia zapasowa poza firmą, odporna na zaszyfrowanie, sprawdzona próbnym odzyskaniem pliku. Tak działa sygnaSAFE.
- Ochrona na każdym komputerze i serwerze, z kimś, kto patrzy na alerty. Taka ochrona wykrywa program szyfrujący i odcina komputer od sieci, zanim zdąży się rozlać. Tak działa sygnaPROTECT, a aktywny atak zgłaszasz o każdej porze.
- Pracownicy wiedzą, do kogo dzwonić, i wiedzą, że zły załącznik to nie wstyd, tylko zgłoszenie. Firma, w której ludzie boją się przyznać, dowiaduje się o zaszyfrowaniu jako ostatnia.
ransomwarebezpieczeństwokopia zapasowa